آئين نامه اجرائي قانون اصلاح مواد يك و دو و سه قانون اصلاح و حذف موادي از قانون ثبت
تاریخ تصویب: 1371/01/19
آئین نامه اجرائی قانون اصلاح مواد یک و دو و سه قانون اصلاح و حذف موادی از قانون ثبت
با اصلاحات و الحاقات بعدی
تبصره 1 ـ (اصلاحی 1381/08/22) به منظور هماهنگی ادارات ثبت مکلفند تاریخی را که از طرف سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برای قبول تقاضانامه تعیین شده است در آگهی فوق قید نمایند.
تبصره 2 ـ (الحاقی 1381/08/22) طبق ماده 57 قانون آئین دادرسی مدنی مطابقت رونوشت یا تصویر اسناد ضمیمه تقاضا با اصل ابرازی وسیله ادارات ثبت بلامانع است.
تبصره 1 ـ چنانچه دفتر ثبت تقاضانامه تکافوی ثبت واصله را نکرد از جلدین دفاتر سفید دیگر استفاده می شود، در دفاتر جدید نیز بایستی تسلسل شماره ردیفهای جلد قبلی مراعات گردد.
تبصره 2 ـ (اصلاحی 1381/08/22) آخرین دفتر ثبت تقاضانامه پس از اتمام مهلت مقرر در قانون، ذیل آخرین ثبت آن بسته شده به امضاء رئیس ثبت و متصدی امر میرسد چنانچه براساس ماده 9 قانون ظرف 45 روز دیگر تقاضای مربوط به خانواده شهدا رسید، در جلدین دفاتر ثبت، پس از اتمام مهلت مزبور به شرح فوق دفتر را بسته و امضاء نموده نسخه مرکزی را به اداره کل امور املاک ارسال دارند.
تبصره 1 ـ (اصلاحی 1381/08/22) اولویتهای مقرر در ماده 18 آئین نامه سابق که مورد اقدام قرار گرفته اند ولی منجر به صدور رأی نشدهاند خارج از نوبت رسیدگی میشوند.
تبصره 2 ـ (الحاقی 1381/08/22) در صورتی که اعیان قبل از 1 /1 /1370 احداث شده باشد و متقاضی مورد تقاضا را انتقال دهد، منتقل الیه قائممقام متقاضی تلقی و طبق تصمیم متخذه عملیات به نام وی ادامه مییابد.
تبصره 1 ـ (اصلاحی 1381/08/22) چنانچه طبق تشخیص رئیس ثبت امکان ثبت توافق مقدور نباشد پرونده را نزد دبیر هیأت اعاده تا در نوبت رسیدگی قرار گیرد.
تبصره 2 ـ (اصلاحی 1381/08/22) در صورتی که پس از ثبت و امضاء دفتر توافق هر یک از طرفین یا قائممقام آنان منکر انجام توافق ثبت شده، شوند یا اختلافی بین آنان ایجاد گردد این امر مانع انجام اقدامات بعدی ثبت نخواهد بود. معترض میتواند به دادگاه صالح مراجعه نماید.
تبصره ـ (الحاقی 1372/08/13) هرگاه تقاضا بابت قطعه ای مفروز از ملک مشاع باشد پذیرش آن مشروط به احراز مشخص بودن محدوده متصرفی مفروزی بر مبنای ضوابط متعارف محل خواهد بود.
تبصره 2 ـ (الحاقی 1374/12/26) در صورتیکه تعداد متصرفین در یک پلاک بیش از بیست نفر باشند و مالک یا مالکین با ارائه اسناد و مدارک و نقشه ملک توافق خود را اعلام نمایند. رئیس ثبت محل پس از احراز هویت و مالکیت مالکین و هویت متقاضیان اجازه ثبت توافق را در دفترمخصوص توافق میدهد. در این مورد رعایت ماده30 آئین نامه الزامی نیست.
تبصره ـ (منسوخه 1381/08/22) در صورتیکه پس از ثبت و امضاء دفتر توافق،هر یک از طرفین یا مقام آنان منکر انجام توافق ثبت شده گردد، این امر مانع انجام اقدامات بعدی ثبتی نخواهد بود معترض می تواند به دادگاه صالح مراجعه نماید.
تبصره 1 ـ (اصلاحی 1381/08/22) در صورتی که تعیین خبره ثبت از بین کارکنان ثبت محل مقدور نباشد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور میتواند خبره مذکور را از بین سایر کارکنان شاغل ثبت و یا بازنشسته ثبت انتخاب نماید.
تبصره 2 ـ در صورت لزوم به تشکیل هیأت یا هیأتهای دیگر، سازمان ثبت اسناد و املاک می تواند نسبت به انتخاب خبره و قائم مقام رئیس ثبت راساً اقدام نماید.
تبصره ـ (الحاقی 1381/08/22) در صورت تعدد هیأتهای حل اختلاف برای هر هیأت دبیر جداگانه تعیین خواهد شد.
تبصره ـ (الحاقی 1381/08/22) مفاد قرارهای موضوع ماده 21 آئیننامه نیز عیناً در دفتر ثبت قرارها ثبت خواهد شد.
تبصره 1 ـ (اصلاحی 1381/08/22) هرگاه در ثبت توافق اشتباهی رخ دهد چنانچه منجر به ثبت در دفتر املاک نشده باشد رئیس ثبت باید با حضور طرفین نسبت به رفع اشتباه اقدام نماید و در صورت عدم حضور طرفین موضوع را به هیأت حل اختلاف گزارش نماید.
در صورت ثبت ملک در دفتر املاک، رئیس ثبت باید مراتب را با اظهارنظر صریح و مستدل جهت طرح در هیأت نظارت به اداره کل ثبت استان گزارش کند.
رفع اشتباه حسب مورد طبق تصمیم هیأت اختلاف و یا هیأت نظارت به عمل خواهد آمد.
تبصره 2 ـ (الحاقی 1381/08/22) منظور از اجرای آرای هیأتهای حل اختلاف حسب مورد عبارت است از:
1. قبول درخواست ثبت و تنظیم اظهارنامه ثبتی.
2. انجام عملیات تحدید حدود بنام متصرف.
3. صدور سند مالکیت و ثبت ملک در دفتر املاک بنام متصرف.
4. تنظیم سند انتقال در دفاتر اسناد رسمی برای اراضی دولت و شهرداریها.
تبصره 3 ـ (الحاقی 1381/08/22) مرجع تجدیدنظر نسبت به آراء هیأتهای نظارت شورایعالی ثبت میباشد.
تبصره 1 ـ (اصلاحی 1381/08/22) ابلاغ دعوتنامهها، اخطاریهها، آراء و تصمیمات هیأتها در زمینه اجرای قانون تابع مقررات آئیننامه اجرای مفاد اسناد رسمی است.
چنانچه متقاضی یا متقاضیان در وقت مقرر در جلسه هیأت حضور نیابند یکبار دیگر از آنان دعوت بعمل میآید و در صورت عدم حضور، هیأت قرار بایگانی شدن پرونده را تا مراجعه مجدد آنان صادر مینماید.
تبصره 2 ـ (اصلاحی 1381/08/22) به جریان افتادن مجدد پرونده منوط به پرداخت مبلغ پنجاه هزار ریال توسط متقاضی است.
تبصره 3 ـ (الحاقی 1381/08/22) موارد مذکور در قسمت اخیر ماده فوق و تبصره یک آن باید در دعوتنامه اشخاص مزبور قید شود.
دعوت مجدد از متقاضیان میتواند از طریق پست نیز بعمل آید ادامه رسیدگی و اتخاذ تصمیم این قبیل پروندهها در هیأت حداقل 30 روز پس از تاریخ تحویل دعوتنامه به پست انجام میشود.
تبصره ـ (الحاقی 1381/08/22) اعتراض در مورد املاکی که در اجرای مقررات قانون اصلاحات ارضی و یا ماده 3 قانون انحلال بنگاه خالصجات به زارعین واگذار شده مانع صدور سند مالکیت بنام زارع انتقال گیرنده یا قائممقام قانونی وی نخواهد بود.
در صورتی که حکم نهائی به نفع معترض صادر شود طبق ماده 142 قانون ثبت عمل خواهد شد.
تبصره ـ (منسوخه 1381/08/22) در صورتیکه متقاضیان در یک ملک بیش از یک نفر بوده و نام همگی در قبض رسید تقاضانامه و دفتر ثبت تقاضانامه ثبت شده و یا قبض جداگانه دریافت نموده باشند و فاقد خانه مسکونی دیگر باشند قیمت زمین تا دویست و پنجاه متر مربع برای هر متقاضی به قیمت منطقهای محاسبه و مابقی به قیمت روز تقویم میشود.
تبصره 1 ـ در صورتی که نیاز به جلب نظر کارشناس باشد با موافقت متولی منصوص و اطلاع اداره اوقاف کارشناس مرضی الطرفین انتخاب می شود که با رعایت ماده 13 آئین نامه و مفاد وقفنامه و در نظر گرفتن مصلح موقوف علیهم و اینکه اعیان احداث به قصد واقف نزدیک است مساحت عرصه و ارزش اعیان و اجرت زمین را معین نماید.
تبصره 2 ـ در صورتی که مورد تصرف قسمتی در اراضی موقوفه و قسمت دیگر در اراضی مربوط به دولت یا شهرداری باشد هیأت پس از رعایت مفاد تبصره یک نسبت به وقف و مواد 26 و 27 آئین نامه نسبت به بقیه تعیین تکلیف خواهد نمود.
تبصره 3 ـ (اصلاحی 1381/08/22) چنانچه اعیان مورد تقاضا قسمتی در اراضی موقوفه یا دولت و شهرداری و قسمتی در اراضی اشخاص ایجاد شده باشد نسبت به اراضی موقوفه یا دولت یا شهرداری حسب مورد براساس تبصرههای یک و دو فوق الذکر و مابقی طبق ماده 12 این آئیننامه و تبصره یک آن اقدام میشود.
تبصره 1 ـ اگر بر اساس عرف محل، حقوقی برای صاحب اغیان در نظر گرفته شده باشد باستفاد از عرف محل هیأت رسیدگی و حسب مورد تصمیم لازم اتخاذ می نماید.
تبصره 1 ـ (اصلاحی 1381/08/22) دبیر هیأت حل اختلاف مکلف است وضعیت ثبتی ملک را قبل از فرا رسیدن نوبت پرونده استعلام نماید، واحد ثبتی مربوطه، مکلف است پاسخ استعلام را ظرف 15 روز تهیه و تحویل دبیر هیأت داده و رسید دریافت دارد و هر گونه تغییر در وضعیت ثبتی که مؤثر در رأی هیأت باشد را پیرو پاسخ استعلام مذکور به هیأت حل اختلاف اعلام نماید.
تبصره 2 ـ (منسوخه 1381/08/22) در صورت مراجعه متقاضی و اعلام عدم انجام کار توسط کارشناس منتخب در مهلت تعیین شده در اخطار، دبیر هیات مراتب را جهت انتخاب کارشناس دیگر به ثبت محل گزارش میکند رئیس ثبت پس از بررسی و احراز واقع نسبت به انتخاب کارشناس جدید اقدام خواهد کرد. همچنین اگر هیات کارشناسان از مراجعه به محل وقوع ملک خودداری کرده باشند، مراتب به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور منعکس میشود تا نسبت به انتخاب هیئت کارشناسی جدید اقدام شود.
تبصره ـ (الحاقی 1374/12/26) در صورت اشتباه در آگهی های موضوع بند 6 ماده یک قانون (ماده 147 اصلاحی) آگهی تجدیدی فقط یک نوبت منتشر و مهلت اعتراض به آن نیز سی روز از تاریخ انتشار خواهد بود.
تبصره 1 ـ (اصلاحی 1381/08/22) سازمان ثبت اسناد و املاک کشور متقاضیان کارشناسی واجد شرایط در ادارات ستادی را به اداره کل استان به منظور معرفی به واحدهای ثبتی اعلام میدارد.
تبصره 2 ـ اعضاء و دبیر هیأتها حق انجام امور کارشناسی در همان هیأت را ندارند.
تبصره ـ سازمان ثبت اسناد و املاک کشور می تواند این اختیار را به مدیران استانها تفویض نماید.
تبصره 2 ـ (اصلاحی 1381/08/22) در صورتیکه متقاضیان مشمول قانون هزینه کارشناسی را پرداخت نموده باشند و هیأت کارشناسی موضوع ماده 30 آئیننامه نیز گزارش خود را همراه با نقشه ارائه دهد دبیر هیأت مکلف است کلیه پروندههای موضوع گزارش را که آماده طرح است یکجا به هیأت تقدیم کند.
هیأت حتیالمقدور باید نسبت به این گونه پروندهها در وقت فوقالعاده و خارج از نوبت و به طور یکجا اتخاذ تصمیم نماید.
عدم پرداخت هزینه کارشناسی توسط تعدادی از متقاضیان قطعات مفروزی مانع انجام کار کارشناسی نسبت به تقاضای سایر متقاضیان که هزینه کارشناسی را پرداخت نمودهاند نخواهد بود.
تبصره ـ (الحاقی 1374/12/26) در صورتیکه تشخیص حدود واقعی ملک با اشکال مواجه شود بطوریکه نقشه برداری از کل ملک امکان پذیر نباشد، کارشناس یا هیات کارشناسان موظفند محدودهای که از چهار طرف بوسیله خیابان یا رودخانه یا جاده و امثالهم یا هر گونه عوارض طبیعی مشخص از سایر قسمتهای ملک جدا باشد نقشه برداری نموده و قطعه یا قطعاتی که نسبت به آنها تقاضانامه تسلیم شده را در آن منعکس و موقعیت محدوده مذکور را نسبت به نزدیکترین نقطه ثابت غیر قابل تغییر محل مشخص و مراتب را مستدلاً صورتمجلس نمایند در این صورت تهیه نقشه کلی ملک ضرورت ندارد.
تبصره 2 ـ (الحاقی 1381/08/22) چنانچه کارشناس هیأت یا کارشناسان از تسلیم گزارش کارشناسی در مهلت مقرر خودداری نمایند دبیر هیأت مراتب را با توجیه موضوع به مرجع تعیین کننده هیأت کارشناسی منعکس مینماید تا نسبت به انتخاب کارشناس یا هیأت کارشناسی جدید اقدام شود.
تبصره 1 ـ (الحاقی 1381/08/22) به اعتراضات واصله نسبت به آرای قبلی هیأتهای حل اختلاف طبق این ماده عمل خواهد شد.
تبصره 2 ـ (الحاقی 1381/08/22) دبیر هیأت موظف است پس از صدور رأی و ارسال آن به واحد ثبتی سوابق امر را در دبیرخانه هیأت ضبط نماید.
تبصره 3 ـ (الحاقی 1381/08/22) اعتراض خارج از موعد مانع ادامه عملیات ثبتی و صدور سند مالکیت نخواهد بود.
تبصره 4 ـ (الحاقی 1381/08/22) آرای صادره هیأتهای حل اختلاف لازمالاجراء بوده و واحدهای ثبتی ملزم به اجرای آنها میباشند.
تبصره ـ تنظیم اینگونه اسناد در دفاتر اسناد رسمی نیاز به کسب مجوز از مراجع دیگر ندارد.
تبصره 2 ـ (الحاقی 1374/12/26) هیئتهای حل اختلاف مکلفند بهای ملک را حسب مورد طبق تبصره 3 ماده 2 قانون (ماده 148 اصلاحی) تعیین و در متن رأی قید نمایند، بهای تعیین شده بعنوان ثمن معامله در سند انتقال قید خواهد شد.
تبصره 3 ـ (اصلاحی 1381/08/22) در صورتیکه مرجع ذیربط اعم از دولت یا شهرداری پس از صدور و ابلاغ رأی هیأت حل اختلاف در مدت مقرر وصول وجه را اعلام و نماینده خود را جهت امضاء سند انتقال معرفی نمایند مراتب جهت تنظیم سند رسمی به دفتر اسناد رسمی منعکس میشود و الّا متقاضی مکلف است بهای ملک را براساس قیمت تعیین شده در رأی هیأت حل اختلاف را در موعد مقرر قانونی به حساب سپرده ثبت تودیع و قبض رسید را به دفترخانه تنظیم کننده سند انتقال تحویل تا شماره آن در متن سند انتقال قید و مراتب به مرجع صاحب ملک اعلام شود. بهرحال در صورتی که احراز گردد بهای زمین پرداخت شده است نماینده ثبت نسبت به امضای ثبت سند اقدام میکند.
تبصره 4 ـ (اصلاحی 1381/08/22) چنانچه ثمن معامله از طرف متقاضی طبق رأی هیأت در موعد مقرر قانونی پرداخت شود و به هر دلیل صدور سند مالکیت به تأخیر افتد و در این خلال بهای ملک مورد رأی تغییر یابد موجب تعهد جدید متقاضی یا بازپرداخت وجه از طرف دولت نخواهد بود.
تبصره ـ (اصلاحی 1381/08/22) هرگاه پس از صدور سند یا اسناد مالکیت متقاضیان در یک ملک قسمت یا قسمتهائی از آن باقی بماند و دارنده سند مالکیت (صاحب ملک) به منظور تعیین حدود باقیمانده، اسناد مالکیت خود را جهت اصلاح حدود ارائه دهد چنانچه مالک باقیمانده، متقاضی اجرای مقررات مواد 147 و 148 اصلاحی نباشد ثبت محل مکلف است محدوده باقیمانده را کنترل و مساحی نموده پس از ضبط سند مالکیت اولیه در پرونده، سند مالکیت جدید را با حدود واقعی باقیمانده برابر مقررات مربوطه صادر و تسلیم دارد.
تبصره 1 ـ (اصلاحی 1372/08/13) مفاد این ماده اصلاحی مشمول اشخاصی که هزینه های مربوطه را بر مبنای ضوابط آئین نامه قبلی پرداخت نموده اند،نمی گردد.
تبصره 2 ـ (الحاقی 1372/08/13) علاوه بر مبلغ مذکور در این ماده وجوهی که بابت دستمزد کارشناس یا هیأتهای کارشناسی باید پرداخت شود و هزینه آگهی های لازم (به استثناء هزینه آگهی های نوبتی موضوع ماده 59 آئین نامه قانون ثبت) همچنین سایر وجوهی که بر طبق ماده 6 قانون اصلاحی مواد قانون ثبت باید دریافت و به حساب درآمد عمومی دولت منظور گردد،برحسب مورد از متقاضیان دریافت خواهد شد.
تبصره ـ (الحاقی 1372/08/13) دستورالعمل نحوه توزیع مبلغ مقرر در بند ج ماده فوق،توسط رئیس سازمان تهیه و به واحدهای ثبتی ابلاغ خواهد شد.
تبصره 1 ـ (الحاقی 1372/08/13) در مواردیکه محدوده متصرفی مشتمل بر هر دو نوع عملیات عمرانی باشد بر حسب میزان هر یک دستمزد کارشناسی محاسبه می گردد.
تبصره 2 ـ (الحاقی 1372/08/13) هیئت حل اختلاف پس از وصول نظر کارشناسی،دستور پرداخت دستمزد را بر مبنای ضوابط فوق خواهد داد و رئیس ثبت «یا مسئول واحد ثبتی» با وصول دستور هیئت،اقدام اجرائی لازم برای پرداخت دستمزد را انجام می دهد.
چنانچه میزان دستمزد تودیعی کمتر از دستمزد محاسبه شده باشد متقاضی باید بقیه را پرداخت نماید و چنانچه اضافه تودیع شده باشد میزان،اضافی به وی مسترد می گردد.در موارد ثبت توافقی کارشناسان به دستور رئیس ثبت محل پرداخت خواهد شد.
تبصره 3 ـ (اصلاحی 1381/08/22) دستمزد مذکور بالسویه به کارشناسان پرداخت میشود.
تبصره 4 ـ (الحاقی 1381/08/22) پانزده درصد از دستمزد کارشناسی موضوع بندهای الف و ب در اختیار رئیس ثبت مربوط قرار میگیرد تا به تشخیص وی به سایر کارکنانی که در همان واحد در امر تسهیل عملیات کارشناسی و اقدامات مربوط به آن مؤثرند و به امر کارشناسی اشتغال ندارند پرداخت نماید.
تبصره ـ (الحاقی 1378/08/30) مبالغ مذکور در موقع رسیدگی هر تقاضا حسب مورد از مبالغ مقرر در بندهای الف یا ب ماده 37 آئین نامه کسر و الباقی بعلاوه مندرج در تبصره یک ماده 21 آئین نامه اصلاحی توسط متقاضی به حساب جاری مزبور واریز خواهد شد.
معاون رئیس قوه قضائیه و رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور – سید رضا زواره ای