قانون ملی توسعه هوش مصنوعی
تاریخ تصویب: 1405/05/28
با اصلاحات و الحاقات بعدی
تبصره 1 ـ رئیس سازمان ملی هوش مصنوعی با حکم رئیس جمهور تعیین می شود.
تبصره 2 ـ سازمان ملی هوش مصنوعی موظف است ظرف مدت سه ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون، اساسنامه سازمان ملی هوش مصنوعی را با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری، سازمان اداری و استخدامی کشور، سازمان برنامه و بودجه کشور، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت آموزش و پرورش تدوین کند و به تصویب هیأت وزیران برساند.
تبصره ـ مرکز مطالعات راهبردی و آزمایشگاه توسعه فناوری های بنیادین هوش مصنوعی مکلف است طرحهای این بند را با اولویت بخشهای غیردولتی و خصوصی انجام دهد.
ب - آینده نگری، پیش بینی و مطالعات مربوط به مدیریت پیامدهای احتمالی جهش ناگهانی در توانمندی های هوش مصنوعی و آثار اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و زیست محیطی و اعمال آنها از طریق سازمان
پ - تدوین اسناد در زمینه های حفاظت از دارایی های فکری، توصیه نامه اخلاقی، الزامات شرعی و حقوقی هوش مصنوعی و حقوق و مسؤولیت های مدنی و کیفری و مقابله با سیطره های عاملیت فناوری از طریق حفظ و تقویت محوریت عاملیت های انسانی و تقویت نقش ساختارهای مردم سالار در مقابله با فروبستگی فناورانه جهت تصویب در مراجع قانونی با رعایت موازین شرعی
ت - طراحی راهبردهای مؤثر برای جلوگیری از انحصار و تمرکز قدرت در حوزه هوش مصنوعی مانند راهبردهای حمایت از طرحهای متن باز، سیاست های پیشگیرانه مقابله با تحریم های احتمالی، راهبردهای تقویت اتحادیه های بین المللی
ث - بهره گیری از ظرفیت های دانشگاهها، مراکز مدیریت حوزه های علمیه، مؤسسات و مراکز تحقیقاتی، سیاست پژوهی، اندیشگاهی و مطالعات راهبردی، سایر مراکز علمی و تحقیقاتی و تشکل ها و سازمان های مردم نهاد.
ج - تدوین سازوکارهای سرریز توسعه لایه های بنیادین هوش مصنوعی در حوزه های دفاعی به سایر حوزه ها با هدف چندمنظوره سازی صنایع دفاعی و غیردفاعی با همکاری وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
تبصره 1 ـ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است ظرف مدت سه ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون، دستورالعمل لازم در خصوص حمایت و نحوه اشتراک گذاری و تجمیع ظرفیت های پراکنده پردازشی کشور و تأمین تجهیزات پردازشی مورد نیاز، نحوه اعطای یارانه خدمات پردازشی و حمایت از تشکیل کارور (اپراتور)های خدمات پردازشی هوش مصنوعی را با رعایت قوانین و مصوبات مراجع قانونی تدوین کند و به تصویب هیأت وزیران برساند.
تبصره 2 ـ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است هر سه ماه یک بار گزارش عملکرد اجرای این ماده را به سازمان ملی هوش مصنوعی ارائه دهد.
تبصره ـ سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است آیین نامه اجرائی این ماده را با همکاری سازمان پدافند غیرعامل کشور، مرکز مدیریت راهبردی امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات (افتا)، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مرکز ملی فضای مجازی ظرف مدت شش ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون تهیه کند و به تصویب هیأت وزیران برساند.
تبصره ـ دستگاههای اجرائی مجازند با تأیید سازمان ملی هوش مصنوعی و رعایت احکام قانون مدیریت داده ها و اطلاعات ملی، نسبت به راه اندازی کاروران (اپراتور) بخشی داده با مشارکت بخش خصوصی اقدام نمایند.
پ - سازمان ملی هوش مصنوعی، سازمان اداری و استخدامی کشور، سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلفند با ایجاد کارگروه مشترک ذیل دبیرخانه شورا و با همکاری دستگاههای اجرائی ظرف مدت سه ماه پس از لازم الاجرا شدن این قانون نسبت به تهیه دستورالعمل اجرائی کاربست هوش مصنوعی برای افزایش بهره وری، توانمندسازی و چابک سازی و کاهش زمان ارائه خدمات عمومی اقدام کنند و آن را به تصویب شورای ملی راهبری هوش مصنوعی برسانند. سازمان ملی هوش مصنوعی مکلف است هر شش ماه یک بار گزارش عملکرد این بند را به کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی ارسال نماید.
ت - انعقاد قراردادهای تبادل داده با اشخاص حقوقی یا حقیقی متقاضی، در سقف تعرفه های مجاز و با رعایت قانون مدیریت داده ها و اطلاعات ملی و حفظ حریم خصوصی، برای کلیه دستگاههای اجرائی مجاز است. قیمت گذاری و تعرفه خدمات موضوع این بند در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط، توسط کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تعیین می شود.
تبصره ـ علاوه بر اعتبارات مندرج در بودجه های سالانه کشور، هرگونه کمک و سرمایه گذاری اشخاص حقیقی و حقوقی و شرکتهای تابعه و وابسته به دولت و نهادهای عمومی غیردولتی به صندوق مجاز است.
ب - دولت مکلف است بودجه مورد نیاز سازمان ملی هوش مصنوعی را در قالب ردیف مستقل و متناسب با اهداف، برنامه و وظایف مندرج در این قانون در لوایح بودجه سنواتی لحاظ نماید.
پ - سرمایه گذاری های صورت گرفته از سوی بخش خصوصی و غیردولتی در زمینه توسعه زیرساخت های مورد نیاز هوش مصنوعی کشور اعم از زیرساخت های پردازشی، توسعه الگوریتم ها و دادگان (دیتاسِت) و راه اندازی آزمایشگاههای مرجع، کمک به افزایش سرمایه صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی مشمول بند «ت» ماده (11) قانون جهش تولید دانش بنیان مصوب 1401/2/11 می شود.
ت - دولت مکلف است سالانه حداقل ده درصد (10%) از اعتبارات مصوب وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را از محل حق الامتیاز و حق السهم دولت از درآمدهای کاروران ارتباطی، موضوع قانون اجازه تعیین و وصول حق امتیاز فعالیت بخش غیردولتی در زمینه پست و مخابرات مصوب 1392/8/19 جهت حمایت از توسعه زیرساخت های مورد نیاز هوش مصنوعی اعم از تأمین تجهیزات پردازشی، اعطای یارانه خدمات پردازشی و حمایت از تشکیل کارورها و کسب وکارهای نوپای خدمات پردازشی و سایر هزینه های مرتبط با اجرای این قانون در چهارچوب قانون بودجه سالانه به صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی اختصاص دهد.
ث - کلیه دستگاههای اجرائی مکلفند به گونه ای برنامه ریزی نمایند که منابع و اعتبارات مورد نیاز آنها در جهت تحقق تکالیف محوله در حوزه هوش مصنوعی در ردیف های بودجه سنواتی در سقف اعتبارات مصوب سالانه پیش بینی گردد.
قانون فوق مشتمل بر دوازده ماده و هشت تبصره که گزارش آن توسط کمیسیون صنایع و معادن به صحن مجلس تقدیم شده بود، پس از تصویب در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ بیست و هشتم مرداد ماه یکهزار و چهارصد و پنج مجلس، در تاریخ 1405/6/4 به تأیید شورای نگهبان رسید.
محمدباقر قالیباف