قانون مدیریت بحران کشور
فصل دوم : ارکان
ماده 14 ـ وظایف دستگاھھا و نھادھای مسؤول در مدیریت بحران عبارت است از:
الف ـ وزارتخانه ھای آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری و بھداشت، درمان و آموزش پزشکی موظفند با ھمکاری جمعیت ھلال احمر جمھوری اسلامی ایران و سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور و بر اساس استانداردھای سازمان، نسبت به طراحی و ارائه واحد درسی «آمادگی در مقابل حوادث و سوانح» در قالب برنامه آموزشی مدارس، دانشگاھھا و مؤسسات پژوھشی اقدام کنند.
گذراندن این درس برای تمامی دانش آموزان و دانشجویان الزامی است.
ب ـ جمعیت ھلال احمر جمھوری اسلامی ایران موظف است:
١ـ با ھمکاری شوراھای اسلامی شھر و روستا، شھرداری ھا، دھیاری ھا، سازمان صدا و سیمای جمھوری اسلامی ایران، وزارت فرھنگ و ارشاد اسلامی، سازمان ھای مسؤول در امور فرھنگی و تبلیغی و ستاد کل نیروھای مسلح و بر اساس استانداردھای سازمان، نسبت به آموزش آحاد جامعه و سازمان ھای مردم نھاد در برابر حوادث و سوانح اقدام کند.
٢ـ با ھمکاری وزارت بھداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت کشور، نیروھای مسلح، شوراھای اسلامی شھر و روستا، شھرداری ھا، دھیاری ھا، فدراسیون ھای ورزشی از جمله نجات غریق و غواصی و کوھنوردی و صعودھای ورزشی و بر اساس استانداردھای سازمان، نسبت به نجات آسیب دیدگان از حوادث و سوانح و انتقال آنھا به مراکز درمانی، اسکان اضطراری و تأمین مایحتاج ایشان تا رفع نیاز و ذخیره اقلام امدادی مربوط به خدمات مذکور اقدام کند.
3ـ با ھمکاری کمیته امداد امام خمینی (ره)، سازمان بسیج مستضعفین، سازمان بھزیستی کشور، وزارت امور خارجه و سایر دستگاھھای مرتبط موضوع ماده (2) این قانون، اقدامات لازم در زمینه جذب، ھدایت و توزیع کمکھای غیردولتی داخلی و خارجی را با رعایت اصل ھشتادم (80) قانون اساسی انجام دھد. ھرگونه دخل و تصرف، استفاده و تصاحب کمکھای یادشده توسط اشخاص حقیقی و حقوقی به صورت غیرمجاز ممنوع است و به عنوان عمل مجرمانه تصرف غیرقانونی در اموال عمومی یا دولتی محسوب شده و مرتکب برابر قانون مجازات اسلامی مجازات می شود.
پ ـ وزارت نیرو موظف است:
1ـ با ھمکاری وزارت جھاد کشاورزی و وزارت کشور (سازمان شھرداری ھا و دھیاری ھای کشور)، ساز و کارھای لازم جھت کنترل آبھای سطحی (سیلاب) در سطح ملی و استانی را ایجاد کند.
2ـ با ھمکاری وزارت جھاد کشاورزی، سازمان ھواشناسی کشور و سایر دستگاھھای مرتبط موضوع ماده (2) این قانون، نسبت به پیشگیری از خشکسالی اقدامات لازم را انجام دھد.
3ـ نسبت به ذخیره سازی آب برای شرایط اضطراری اقدام کند.
4ـ با ایجاد زیر ساخت ھای مناسب و ایمن، ساز و کارھای لازم جھت تأمین آب و برق مراکز جمعیتی در شرایط اضطراری را با ھمکاری وزارت کشور برنامه ریزی و اعمال کند.
ت ـ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از طریق مؤسسات وابسته از جمله مؤسسه ژئوفیزیک، پژوھشگاه بین المللی زلزله شناسی و مھندسی زلزله، پژوھشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی موظف است:
1ـ با ھمکاری سازمان ھواشناسی (پژوھشکده ھواشناسی و اقلیم شناسی) و انجمن ھای علمی نسبت به توسعه تحقیقات،
مطالعات و شبکه ھای اطلاعاتی تخصصی درباره پیشگیری و کاھش خطر حوادث و سوانح اقدام کند.
2ـ به منظور پیش بینی دقیق و ھشدار به ھنگام وقوع مخاطرات زمین ساخت، با ھمکاری وزارت راه و شھرسازی (مرکز تحقیقات راه، مسکن و شھرسازی، پژوھشکده ھواشناسی و اقلیم شناسی)، وزارت جھاد کشاورزی (سازمان جنگل ھا، مراتع و آبخیزداری کشور)، وزارت صنعت، معدن و تجارت (سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور) و سایر دستگاھھای مرتبط موضوع ماده (2) این قانون، نسبت به ایجاد یا تقویت مراکز پایش و ھشدار زلزله، آتشفشان، سونامی و لغزش زمین در کشور اقدام کند.
ث ـ وزارت راه و شھرسازی موظف است:
1ـ با ھمکاری وزارت کشور و نیروی انتظامی جمھوری اسلامی ایران ساز و کارھای مناسب برای اعمال مدیریت یکپارچه حمل و نقل و عبور (ترانزیت) شریان ھای مواصلاتی و ھمچنین ایمن سازی قطارھای شھری در شرایط اضطراری را برنامه ریزی و عملیاتی کند.
٢ـ با ھمکاری وزارت بھداشت، درمان و آموزش پزشکی به منظور ایمن سازی مراکز درمانی اقدام کند.
3ـ از طریق بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با ھمکاری شھرداری ھا، دھیاری ھا، وزارت کشور (سازمان شھرداری ھا و دھیاری ھای کشور) و ستاد کل نیروھای مسلح در چھارچوب برنامه ملی بازسازی و بازتوانی، ضمن آواربرداری مستحدثات و اماکن آسیب دیده، در بازسازی مناطق روستایی آسیب دیده از حوادث و سوانح، به گونه ای عمل کند که با اطمینان از ساخت واحدھای مسکونی مقاوم در مناطق ایمن، فرھنگ، آداب و رسوم، اقلیم و مصالح بومی منطقه رعایت شود.
4ـ از طریق سازمان ھواشناسی کشور اقدامات ذیل را انجام دھد:
4ـ 1ـ به منظور پیش بینی دقیق و ھشدار به ھنگام وقوع مخاطرات آب و ھوایی، با ھمکاری وزارت جھاد کشاورزی و سایر دستگاھھای مرتبط موضوع ماده (2) این قانون، نسبت به ایجاد مرکز پایش و ھشدار بھمن، طوفان، گردباد، صاعقه، تگرگ، موج گرما (باد و باد گرم) و سرما در کشور اقدام کند.
4ـ 2ـ با ھمکاری وزارت نیرو و وزارت جھاد کشاورزی شبکه پایش و ھشدار سیل در سطح کشور را تکمیل کند.
4ـ 3ـ به منظور پیش بینی دقیق و اعلام ھشدارھای لازم، نسبت به تقویت مراکز پایش و ھشدار خشکسالی اقدام کند.
ج ـ وزارت جھاد کشاورزی موظف است:
1ـ به منظور انجام اقدامات پیشگیرانه در زمینه ھمه گیری (اپیدمی) آفات و بیماری ھای گیاھی و جانوری و مشترک انسان و دام، مراکز پایش و ھشدار ھمه گیری (اپیدمی) آفات و بیماری ھای گیاھی و حیوانی و مشترک انسان و دام را با مشارکت سازمان ھواشناسی، وزارت بھداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت نیرو و سایر دستگاھھا و نھادھای مرتبط با موضوع ماده (2) این قانون ایجاد کند.
2ـ با ھمکاری نیروھای مسلح، نسبت به اطفای حریق در جنگلھا و مراتع اقدام کنند.
چ ـ سازمان صدا و سیمای جمھوری اسلامی ایران موظف است:
١ـ با مشارکت جمعیت ھلال احمر جمھوری اسلامی ایران و بر اساس استانداردھای سازمان، نسبت به تھیه برنامه ھای آموزشی برای ارتقای سطح آگاھی مردم در برابر بحران اقدام کند.
٢ـ با ھماھنگی سازمان نسبت به اعلام ھشدارھای لازم و اطلاع رسانی آگاھانه به مردم در خصوص مخاطرات و بحران ھا اقدام کند.
ح ـ وزارت امور اقتصادی و دارایی (بیمه مرکزی) موظف است با ھماھنگی سازمان و ھمکاری دستگاھھای مرتبط با موضوع ماده (2) این قانون، ساز و کارھای لازم جھت گسترش بیمه حوادث و سوانح با اولویت آتش سوزی، سیل و زلزله را فراھم کند.
خ ـ وزارت نفت موظف است با ھمکاری وزارت کشور، با ایجاد زیر ساخت ھای مناسب و ایمن، برای ذخیره مناسب حاملھای انرژی (گاز، نفت سفید، بنزین و گازوئیل) و تأمین سوخت مورد نیاز مناطق آسیب دیده در شرایط اضطراری اقدام کند.
د ـ وزارت کشور موظف است:
1ـ با ھمکاری ستاد کل نیروھای مسلح نسبت به انتظام امور و تأمین امنیت جانی و مالی مردم و سازمان ھای مسؤول در شرایط اضطراری اقدام کند.
2ـ از طریق سازمان شھرداری ھا و دھیاری ھای کشور اقدامات ذیل را انجام دھد:
2ـ 1ـ با ھمکاری نیروی انتظامی و وزارت راه و شھرسازی، ساز و کارھای لازم برای اعمال مدیریت تردد (ترافیک) در شھرھا و روستاھای آسیب دیده را اتخاذ و اجراء کند.
2ـ 2ـ با ھمکاری سازمان پزشکی قانونی، نیروی انتظامی و متولیان دینی و مذھبی موضوع اصول دوازدھم (12) و سیزدھم (13) قانون اساسی برای انتقال، تشخیص ھویت و تدفین متوفیان ناشی از وقوع بحران با رعایت آداب محلی و مذھبی ایشان اقدام کند.
2 ـ 3ـ برای توسعه ایمنی، اطفای حریق، جست و جو و نجات آسیب دیدگان از حوادث شھری و روستایی در مراکز جمعیتی اقدام کند.
ذ ـ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف است با ھماھنگی سازمان و با ھمکاری وزارت کشور نسبت به ایجاد زیر ساخت ھای لازم جھت تأمین ارتباطات (ماھواره ای، باسیم، تلفن ھمراه و بی سیم اعم از صوتی و تصویری) در شرایط اضطراری اقدام کند؛ به گونه ای که قادر به حفظ ارتباطات از ابتداء تا انتھای شرایط مذکور باشد.
ر ـ وزارت بھداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است:
١ ـ نسبت به ذخیره سازی دارو، واکسن و تجھیزات پزشکی جھت درمان آسیب دیدگان از حوادث و سوانح در شرایط اضطراری اقدام کند.
2ـ نسبت به کمکھای اولیه، تخلیه و انتقال مصدومین با تعداد زیاد و درمان آنھا با ھمکاری دستگاھھای مرتبط موضوع ماده (2) این قانون، اقدام کند.
3ـ به منظور پیش بینی دقیق، ھشدار به موقع و انجام اقدامات پیشگیرانه در زمینه ھمه گیری (اپیدمی) بیماری ھای انسانی، نسبت به ایجاد مراکز پایش و ھشدار با ھمکاری وزارت جھاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست اقدام کند.
۴ـ با ھمکاری جمعیت ھلال احمر جمھوری اسلامی ایران، سازمان بھزیستی کشور و ستاد کل نیروھای مسلح، ساز و کار ھای لازم جھت تأمین بھداشت و درمان (جسمی و روحی) آسیب دیدگان در شرایط اضطراری را برنامه ریزی و اعمال کند.
ز ـ ستاد کل نیروھای مسلح موظف است:
١ـ با ھمکاری وزارت دفاع و پشتیبانی نیروھای مسلح، ساز و کار ھای لازم جھت اطفای حریق ھوایی در سطح کشور را اتخاذ و اجراء کند.
٢ـ جھت پشتیبانی از سازمان ھای امدادی در شرایط اضطراری، یگانھای ویژه ای در سطح کشور تشکیل داده و مطابق با استانداردھای سازمان نسبت به آموزش و تأمین تجھیزات مناسب برای آنھا اقدام کند؛ به گونه ای که این یگانھا بتوانند در کوتاھترین فاصله زمانی پس از وقوع حوادث و سوانح، ضمن اطلاع رسانی به رئیس ستاد، به محل بحران اعزام شوند و اقدامات امدادی و حفاظتی را تا اعلام کتبی رفع نیاز توسط رئیس ستاد، به انجام رسانند.
٣ـ نسبت به پذیرش، راھبری و نظارت عملیاتی گروھھای امدادی که از نیروھای مسلح کشورھای دیگر به محل بحران اعزام می شوند، اقدام کند.
ژ ـ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظف است به منظور کاھش خطر حوادث و سوانح، از طریق سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور برای آموزش و توسعه مھارت ھای نیروی انسانی در حوزه ساخت و ساز اقدامات لازم را انجام دھد.
س ـ وزارتخانه ھای نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت، جھاد کشاورزی، بھداشت، درمان و آموزش پزشکی، دفاع و پشتیبانی نیروھای مسلح و سازمان انرژی اتمی مسؤولیت رعایت ایمنی در نگھداری، حمل و مصرف مواد خطرناک در حوزه وظایف دستگاه متبوع خود را بر عھده دارند.
تبصره ـ آیین نامه اجرائی این بند به پیشنھاد مشترک وزارت کشور (سازمان مدیریت بحران کشور) و سازمان حفاظت محیط زیست، ظرف مدت شش ماه از لازم الاجراءشدن این قانون به تصویب ھیأت وزیران می رسد.
ش ـ وزارت راه و شھرسازی، سازمان نظام مھندسی ساختمان، شھرداری ھا و دھیاری ھا موظفند در اجرای قوانین و مقررات مربوط به مقاوم بودن ساختمان ھا، استانداردھای سازمان را اعمال کنند.
ص ـ مسؤولیت ھای سازمان ھای نیروھای مسلح در حوادث غیرمترقبه و نحوه ورود و نقش آفرینی، میزان و چگونگی به کارگیری نیروی انسانی و منابع و امکانات آنھا در حوادث مذکور، مبتنی بر اصل یکصد و چھل و ھفتم (147) قانون اساسی، مطابق آیین نامه ای خواھد بود که توسط ستادکل نیروھای مسلح با ھماھنگی دولت تھیه شده و به تصویب فرمانده معظم کل قوا می رسد.
ض ـ وزارت راه و شھرسازی (مرکز تحقیقات راه، مسکن و شھرسازی) موظف است:
١ـ با رعایت ضوابط شورای عالی معماری و شھرسازی، نقشه حریم گسلھا را با اولویت کلانشھرھا به ھمراه دستورالعمل ھای فنی نحوه ساخت و ساز در حریم گسلھا تھیه کند.
٢ـ نقشه ھای پھنه بندی خطر زلزله، خطرپذیری (ریسک) لرزه ای در سطوح ملی، استانی و شھری را تھیه و تصویب کند و نقشه ھای طرحھای تفصیلی شھری را بر آن اساس مورد بازبینی قرار دھد.
٣ـ سامانه ھای پاسخ سریع زلزله را از طریق توسعه شبکه ملی شتاب نگاری کشور در کلانشھرھا راه اندازی کند.
4ـ مناطق (زون ھای) با خطر فرو ریزش و فرو نشست را با در نظر گرفتن اثرات قنوات، گودبرداری، حفاری ھای زیر سطحی و مواردی از این قبیل در حوزه ھای شھری و در مسیر سامانه ھای حمل و نقل جاده ای و ریلی و در فرودگاھھا و بنادر تعیین و تمھیدات مھندسی در خصوص مقابله با فرو ریزش ھای شھری و فرونشست زمین را با ھدف تدوین ضوابط و آیین نامه ھای مرتبط فراھم کند.
5 ـ ارزیابی ایمنی ساختمان ھای مھم و بلند مرتبه با کاربری ھای مختلف را با اولویت بندی کلانشھرھا در برابر آتش سوزی، زلزله، فرو نشست و فرو ریزش زمین انجام دھد.
6 ـ ارزیابی آسیب پذیری و اولویت بندی نشانھای (المانھای) حمل و نقل ھوایی، دریایی، ریلی و جاده ای را از دیدگاه خطر زلزله، فرو نشست، فرو ریزش زمین با ھدف شروع اقدامات اجرائی و ارتقای تاب آوری آنھا انجام دھد.
7 ـ با ھمکاری وزارتخانه ھای نفت، نیرو و ارتباطات و فناوری اطلاعات، قرارگیری شریان ھای حیاتی و مجموعه ھای مرتبط با سازمان ھای دولتی و شرکتھا را در حریم گسلھا و مناطق (زون ھای) با خطر بالای زلزله، فرو نشست و فرو ریزش زمین ارزیابی نموده و موارد را جھت شروع اقدامات اجرائی ارائه دھد.
تبصره ـ منابع لازم برای ایجاد یا تقویت مراکز پایش و ھشدار موضوع جزء (2) بند «ت»، جزء (1) بند «ج» و جزء (3) بند «ر» و ھمچنین برای ایمن سازی مراکز درمانی در جزء (2) بند «ث» این ماده از محل اعتبارات موضوع ماده (16) این قانون تأمین می شود.